به گزارش حیات به نقل از ایرنا، در شرایط کنونی حفظ گستره فعلی جنگلهای هیرکانی از جمله دغدغه های جدی دوستداران این میراث ارزشمند و مدیران ارشد استان مازندران است که با برگزاری نشست های مشترک برای گره گشایی از مشکلات پیش روی جنگلهای سر به فلک کشیده هیرکانی چاره اندیشی می کنند.

کارشناسان ممتاز محیط زیست در چند سال اخیر نسبت به تخریب جنگل های هیرکانی به بهانه های مختلف از جمله اجرای طرح های گردشگری، جاده سازی و قاچاق چوب هشدارهای شدیدی داده بودند و با تشکیل کارزارهای مختلف خواستار حفظ اندک مناطق جنگلی بکر دست نخورده این خطه از شمال شدند که تامین کننده آب جمعیت قابل توجهی از استان است.

هر چند هشدارهای کارشناسان در خصوص آسیب های مختلف از دست رفتن جنگل‌های هیرکانی برای زیست این خطه از شمال زیاد جدی گرفته نشد اما در شرایط فعلی کاهش زادآوری از جمله چالش های مهم برای این میراث چند میلیون ساله مطرح می شود.

اواخر هفته گذشته اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس سفری به استان مازندران داشتند که در این سفر فرصت ها و چالش های پیش روی این خطه از شمال واکاوی شد. با توجه به شرایط بحرانی جنگلهای هیرکانی که هر ساله بر وسعت این میراث ارزشمند به بهانه های مختلف کاسته می شود یکی از موضوع های قابل طرح برای اعضای کمیسین مجلس بود.

در حال حاضر صاحب نظران ممتاز محیط زیستی بر این باورند قوانین موجود برای برخورد با سوداگران و قاچاقچیان چوب و اراضی ملی بازدارنگی لازم را برای حفظ جنگلهای هیرکانی ندارد که در این بخش نمایندگان مجلس می توانند با وضع قوانین سخت دست سوداگران را از این میراث چند میلیون ساله کوتاه کنند.

برخی از صاحبنظران بر این باورند قوانینی برای کاهش قاچاق چوب اثر گذار است که خودروهای که چوب این درختان را حمل می کنند بعد از توقیف باید به نفع دولت براب همیشه مصادره شود.

قدمت جنگل های هیرکانی به طور دقیق مشخص نیست، اما بر اساس آخرین نظرات کارشناسان قدمت جنگل‌های هیرکانی بیش از ۴۰ میلیون سال برآورد شده و بازمانده دوره سوم زمین شناسی هستند. از همین جهت به فسیل‌های زنده شهرت دارند و در حوزه باستان شناسی و گیاه شناسی یک موزه طبیعی به شمار می روند.

در دنیایی که تاکنون هزاران گونه گیاهی و جانوری منقرض شده اند، مجموعه ای کهن با قدمتی این چنینی نه تنها یادگاری با ارزش از دل تاریخ است، بلکه منبع عظیمی از گونه های منحصر به فرد زنده است که باید حفظ شود.

اما اهمیت جنگل های هیرکانی تنها از بعد قدمت آن نیست، چرا که این جنگل‌ها علاوه بر تامین اکسیژن، در ذخیره مقادیر بسیار زیاد آب، حفاظت از بافت خاک و جلوگیری از جاری شدن سیل نقش بسیار مهمی دارند.

همچنین از بعد توسعه گردشگری و ایجاد درآمد برای ساکنین نواحی شمالی کشور نیز جنگل های هیرکانی بسیار موثر بوده اند. به طوری که نوار شمالی کشور از محبوب ترین سایت‌های گردشگری ایران به شمار می رود و ورود گردشگر به این خطه موجب درآمد پایدار از راه گردشگری برای اهالی سرزمین های شمالی کشورمان شده است.

امکانات اولیه نیاز فوری برای هیرکانی

در این ارتباط رییس کل دادگستری مازندران اظهار کرد: در شرایط کنونی انتظار ما از مسئولان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیع این است که در تأمین امکانات اولیه و مورد نیاز مجموعه منابع طبیعی استان، توجه بیشتری داشته باشند تا این دستگاه بتواند با توان و ظرفیت بیشتری در حوزه پیشگیری از تصرفات اراضی ملی، حفاظت از جنگل‌ها و مقابله با قطع غیرمجاز درختان و قاچاق چوب اقدام کند.

عباس پوریانی گفت: دستگاه قضایی استان در برخورد با متصرفان اراضی ملی، قاچاقچیان چوب و افرادی که اقدام به قطع غیرمجاز درختان می‌کنند، رویکردی قاطع و بازدارنده دارد و در این مسیر در کنار مجموعه منابع طبیعی خواهد بود.

رئیس کل دادگستری مازندران با قدردانی از تلاش‌ها و اقدامات مجموعه منابع طبیعی استان، اظهار کرد: با وجود کمبودها و کاستی‌هایی که در حوزه منابع انسانی، امکانات و تجهیزات مورد نیاز وجود دارد، همکاران منابع طبیعی با جدیت در حال انجام وظایف خود هستند.

وی با اشاره به شرایط ویژه استان مازندران و اهمیت منابع طبیعی آن، افزود: مسئولان ارشد و وزارتخانه های مرتبط باید توجه ویژه‌تری به استان‌های شمالی، به‌ویژه مازندران داشته باشند؛ چراکه این استان به دلیل برخورداری از جنگل‌ها، اراضی ملی و جاذبه‌های طبیعی، همواره با خطر جدی تعرض و تصرف اراضی ملی مواجه است.

رئیس کل دادگستری مازندران با بیان اینکه نگاه دستگاه قضایی مازندران به مجموعه منابع طبیعی، نگاهی حمایتی است، افزود: انتظار ما از مسئولان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیع این است که در تأمین امکانات اولیه و مورد نیاز مجموعه منابع طبیعی استان، توجه بیشتری داشته باشند تا این دستگاه بتواند با توان و ظرفیت بیشتری در حوزه پیشگیری از تصرفات اراضی ملی، حفاظت از جنگل‌ها و مقابله با قطع غیرمجاز درختان و قاچاق چوب اقدام کند.

پوریانی برخورد قاطع با جرایم مرتبط با اراضی ملی و منابع طبیعی را از اولویت‌های دستگاه قضایی استان دانست و گفت: در موضوعاتی از قبیل تصرف غیرقانونی اراضی ملی، قطع درختان و قاچاق چوب، دستگاه قضایی با قاطعیت و در چارچوب قانون ورود خواهد کرد.

رئیس کل دادگستری مازندران با اشاره به اقدامات انجام‌شده در برخورد با قاچاق چوب در استان، اظهار کرد: قاچاق چوب یکی از موضوعات مهم مرتبط با مازندران است و خوشبختانه همکاران قضایی در دادسراها و دادگاه‌های استان با این پدیده برخورد جدی و قاطع داشته‌اند. برخوردهای قاطع قضایی می‌تواند آثار بازدارنده قابل توجه و پیام روشنی برای افرادی که به دنبال سوءاستفاده از منابع طبیعی و تعرض به جنگل‌ها و اراضی ملی هستند، به همراه داشته باشد.

برخورد قاطع با سوداگران اراضی ملی

رییس کل دادگستری مازندران تأکید کرد: اگر در هر شهرستان، بخش یا منطقه‌ای افرادی اقدام به قطع غیرمجاز درختان، قاچاق چوب یا تصرف اراضی ملی می‌کنند، مجموعه قضایی استان آمادگی دارد با رعایت موازین قانونی و با قاطعیت با این افراد برخورد کند.

پوریانی همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تثبیت مالکیت اراضی ملی، اظهار کرد: صدور اسناد مالکیت برای اراضی ملی، نقش مهمی در پیشگیری از زمین‌خواری و تعرض به منابع طبیعی دارد و لازم است این مهم با جدیت دنبال شود؛ چراکه هرگونه اقدام برای تصرف یا تغییر وضعیت اراضی دارای سند مالکیت، در صورت احراز عناصر قانونی جرم، قابل پیگیری قضایی خواهد بود.

وی با تأکید بر اهمیت حفاظت از درختان و مقابله با قاچاق چوب، خاطرنشان کرد: موضوع قطع درختان جنگلی و قاچاق چوب از مسائل بسیار مهم استان است و باید با حساسیت و جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد. هر جا که مجموعه منابع طبیعی برای انجام مأموریت‌های قانونی خود نیازمند ورود و حمایت دستگاه قضایی باشد، دادگستری استان در چارچوب قانون در کنار این مجموعه خواهد بود.

او با تأکید مجدد بر حمایت دستگاه قضایی از مجموعه منابع طبیعی گفت: هدف از این دیدار، در کنار خداقوت به کارکنان منابع طبیعی، تأکید بر آمادگی دستگاه قضایی برای حمایت از اقدامات قانونی این مجموعه و برخورد قاطع با متخلفانی است که با تعرض به اراضی ملی، قطع درختان و قاچاق چوب، سرمایه‌های طبیعی استان را در معرض آسیب قرار می‌دهند.

دستگاه های مسوول پای کار باشند

در این پیوند دادستان عمومی و انقلاب مرکز مازندران نیز در دیدار با مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بر ضرورت صیانت جدی از اراضی ملی و جنگل‌های هیرکانی و برخورد قاطع دستگاه قضایی با متخلفان و مجرمان این حوزه تاکید کرد.

علی‌اکبر عالیشاه با تأکید بر اهمیت صیانت از منابع طبیعی به‌عنوان یک ودیعه الهی و سرمایه ملی افزود: همه دستگاه‌های مسئول باید با هم‌افزایی و جدیت، برای حفاظت از این سرمایه عظیم و جلوگیری از تعرض به اراضی ملی و منابع طبیعی گام‌های مؤثری بردارند.

دادستان عمومی و انقلاب مرکز مازندران با اشاره به وسعت اراضی ملی استان، خاطرنشان کرد: همین موضوع اهمیت و حساسیت صیانت از اراضی ملی استان را دوچندان می‌کند؛ به‌ویژه آنکه جنگل‌های هیرکانی دارای سابقه چندین میلیون ساله هستند و حفاظت از این میراث طبیعی نیازمند توجه ویژه و اقدامات مستمر و جدی است. دستگاه قضایی نیز در چارچوب منویات مجموعه قوه قضاییه و در راستای اجرای سند تحول و تعالی، اقدامات مؤثری را در این زمینه در دستور کار قرار داده است.

وی از تشکیل شعب ویژه برای رسیدگی به پرونده‌های مربوط به اراضی ملی خبر داد و گفت: شعب ویژه‌ای در مجموعه دادستانی برای رسیدگی به این پرونده‌ها تشکیل شده و پرونده‌های حوزه اراضی ملی به‌صورت ویژه و با جدیت در حال رسیدگی است. در مجموعه دادستانی مرکز استان و همچنین در سطح شهرستان‌ها، دستورات قاطع و قانونی، مبتنی بر مطالبات و گزارش‌های مجموعه منابع طبیعی، صادر و اقدامات لازم برای برخورد با متخلفان انجام می‌شود.

عالیشاه همچنین در ادامه به موضوع اراضی ایجادشده در پی پسروی آب در برخی مناطق استان اشاره کرد و گفت: در بخش‌هایی از غرب استان، شناسایی این اراضی انجام شده و لازم است این موضوع در سایر مناطق نیز با جدیت دنبال شود. این اراضی باید در چارچوب ضوابط قانونی تعیین تکلیف شده و در صورت احراز شرایط، به‌عنوان اراضی دولتی برای آنها اقدامات ثبتی لازم انجام شود تا از ایجاد زمینه برای تصرف و سوءاستفاده جلوگیری شود.

دادستان مرکز مازندران اجرای قانون مربوط به رفع تداخلات اراضی را فرصتی مناسب برای تعیین تکلیف وضعیت مالکیت و حدود اراضی دانست و گفت: با اجرای قانون رفع تداخلات و تعیین دقیق حدود اراضی، بسیاری از مواردی که امروز محل اختلاف هستند، تعیین تکلیف خواهند شد.

شعبه ویژه قضایی برای اراضی ملی

دادستان عمومی و انقلاب مرکز مازندران از تشکیل شعب ویژه برای رسیدگی به پرونده‌های مربوط به اراضی ملی خبر داد و گفت: شعب ویژه‌ای در مجموعه دادستانی برای رسیدگی به این پرونده‌ها تشکیل شده و پرونده‌های حوزه اراضی ملی به‌صورت ویژه و با جدیت در حال رسیدگی است. در مجموعه دادستانی مرکز استان و همچنین در سطح شهرستان‌ها، دستورات قاطع و قانونی، مبتنی بر مطالبات و گزارش‌های مجموعه منابع طبیعی، صادر و اقدامات لازم برای برخورد با متخلفان انجام می‌شود.

عالیشاه در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت نظارت بر عملکرد مدیران و مسئولان منابع طبیعی در شهرستان‌ها تأکید کرد و با اشاره به سیره و حساسیت امیرالمؤمنین(ع) نسبت به صیانت از بیت‌المال اظهار کرد: در نگاه دینی و حکومتی، مسئولیت در قبال بیت‌المال موضوعی بسیار مهم است و مدیرانی که برای حفاظت از این سرمایه منصوب می‌شوند، باید از سلامت و پاکدستی لازم برخوردار باشند.

وی خاطرنشان کرد: آنچه در برداشت یا قاچاق چند اصله درخت و چوب، از بین می‌رود، بخشی از سرمایه عمومی و بیت‌المال است که این موضوع مهم باید مورد توجه ویژه قرار گیرد.

وی تصریح کرد: خسارت به منابع طبیعی در نهایت متوجه همه مردم و نسل‌های آینده خواهد بود و از همین رو باید با هرگونه تعرض به اراضی ملی، جنگل‌ها و منابع طبیعی، مطابق قانون و بدون اغماض برخورد شود.

دادستان عمومی و انقلاب مرکز مازندران با اعلام آمادگی مجموعه دادسرای مرکز استان برای همکاری با منابع طبیعی گفت: مجموعه دادستانی خود را سرباز نظام و خدمتگزار مردم می‌داند و در مسیر صیانت از بیت‌المال و منابع طبیعی، در چارچوب قانون در کنار مجموعه منابع طبیعی استان خواهد بود.

وی ابراز امیدواری کرد با همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌های مسئول، اقدامات مؤثری برای حفاظت از اراضی ملی، جنگل‌های هیرکانی و سایر منابع طبیعی استان مازندران انجام شود.

حمایت های قانونی می خواهیم

علی باقری مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران- ساری نیز در این دیدار از حمایت دستگاه قضایی مازندران در راستای حفاظت از منایع طبیعی استان تقدیر کرد و گفت: در مسیر حفاظت از جنگل ها و منابع طبیعی به پشتوانه حمایت های قانونی دادگستری و خدمات صادقانه و جهادی همکاران منابع طبیعی استان، اقدامات بسیار خوبی در برخورد با متخلفان حوزه منابع طبیعی و صیانت از جنگل ها در مازندران صورت گرفته است.

مازندران حدود ۲ میلیون و چهار هزار هکتار مساحت دارد که از این مقدار حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار آن عرصه های طبیعی شامل جنگل و مرتع است.

برای حفاظت و مدیریت عرصه های طبیعی مازندران ۲ اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری در ساری و نوشهر فعالیت دارند که منطقه ساری حدود ۷۱ درصد و نوشهر حدود ۲۹ درصد این عرصه ها را مدیریت می کند. در مجموع حدود ۵۴ درصد از عرصه های جنگلی شمال کشور را در اختیار دارد و همچنین نیمی از جنگل های هیرکانی ثبت شده در سازمان جهانی یونسکو در جغرافیای مازندران واقع است.

مازندران حدود ۴۶۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی و باغی دارد که در آنها سالانه بیش از هفت میلیون تن محصول تولید می شود. این استان در تولید ۱۵ نوع از محصولات کشاورزی و باغی هم رتبه اول تا سوم کشور را دارد، ظرفیت این شرایط در حالی است که تغییر غیرمجاز کاربری اراضی کشاورزی و باغی در مازندران همچنان از چالش‌های مهم این استان محسوب می‌شود.

جنگل های هیرکانی در زبان رایج و عامیانه مردم ایران جنگل های شمال نامیده می شود و این جنگل ها متراکم ترین ناحیه جنگلی ایران را تشکیل می دهند. این جنگل ها که در جنوب دریای خزر قرار گرفته اند بین کشورهای ایران و آذربایجان مشترک هستند. جنگل های هیرکانی از سال های بسیار دور به جا مانده اند و حتی برخی عمر آنها را با دایناسورها (دوره سوم زمین شناسی) برابر می دانند.

البته این جنگل ها را به دلیل قرار گیری در مجاورت دریای خزر، به نام کاسپینی – هیرکانی (Caspian Hyrcanian mixed forests) نیز می شناسند.

ارتفاع رویش درختان هیرکانی از سطح دریا آغاز می شود و تا ۲ هزار و ۸۰۰ متری ادامه می یابد. این پوشش گیاهی زمانی ۵۵ هزار کیلومتر مربع مساحت داشت که تاکنون ۵۱ درصد آن منقرض شده و تنها از ۱۰ درصد آن حفاظت صورت می گیرد.

همچنین در حال حاضر جنگلهای هیرکانی از غنی ترین اکوسیستم های جهان محسوب می شوند به طوری که بیش از ۲۹۶ گونه پرنده و در حدود ۶۰۰ گونه پستاندار، ۶۷ گونه ماهی، ۲۹ گونه خزنده و ۱۵۰ گونه درختی و بوته ای بومی (اندمیک) مانند درختان انجیلی و شمشاد در این جنگل ها زندگی می کنند.

از گونه های پرندگان ساکن در اکوسیستم جنگلهای هیرکانی می توان به گنجشک سانان، سار، دارکوب، اردک نوک پهن، قرقاول خزری، کبک، بلدرچین، کبوتر جنگلی، شاهین، قوش، دال، قرقی، اردک خاکستری، عقاب و جغد اشاره کرد و از گونه های پستانداران ساکن در این زیست بوم می توان مرال، شوکا، گرگ، گراز، خرس قهوه ای، روباه سر دو سیاه، شغال، سمور، تشی، خارپشت، موش جنگلی، خرگوش، گربه وحشی، گورکن و اسبچه خزر را نام برد.

درختان این جنگل ها از نوع مختلط پهن برگ حاشیه جنوب دریای خزر است که با آب و هوای نیمه مدیترانه ای و مرطوب سازگارند. جنگل های هیرکانی بر اساس ارتفاعی که در آن هستند (سطح دریا، کوهپایه های کم ارتفاع، کوهپایه های بلند، نقاط خیلی مرتفع) غالباً پوشش گیاهی متفاوتی دارند. از معروف ترین درختان این جنگل ها می توان راش، بلوط، توسکا، نارون، زبان گنجشک و شمشاد را نام برد.

به طور کلی از نظر علمی در عرض های جغرافیایی بیش از ۴۰ درجه جنگل، شرایط برای رشد درختان راش وجود ندارد، اما در جنگل های هیرکانی ایران که به طور متوسط در عرض ۳۸ درجه قرار گرفته اند، توده های فشرده درخت راش به صورت انبوه رشد کرده اند که از این نظر منحصر بفرد هستند.

انتهای پیام//